LOLA’s Lansingerland Briefing: 14 t/m 27 september 2026

Het herstel van het raadsarchief stopt bij 2022; oudere stukken moet je gericht opvragen. Plus: mag de gemeente je in een crisis oproepen om te helpen?

Deze editie beslaat twee weken, 14 tot en met 27 september, plus een clip van maandag 28 september. We openen met het raadsarchief. Sinds juli staat het grootste deel offline, en stukken van vóór 2022 vallen voorlopig buiten het herstel. In de eerste aflevering van LOLA Politiek, ons nieuwe maandelijkse politieke programma, verschilden D66 en CDA van mening over de eerste reactie op het datalek en over de aanpak daarna. In dezelfde aflevering: civiele verdediging, en wat de gemeente in een zware crisis van inwoners zou kunnen vragen. Verder de motie over RTV Lansingerland, de provincie die dreigt de huisvesting van statushouders over te nemen, de afbakening van de inclusieagenda, sluipverkeer door Bleiswijk en kort nieuws uit de raad.

Raadsarchief: wat vóór 2022 ligt, blijft voorlopig in de kast

Sinds juli is het grootste deel van het raadsinformatiesysteem offline. In openbare stukken waren gevoelige persoonsgegevens gevonden, en de raad stemde op 16 juli in met het tijdelijk afsluiten. Er verdwenen niet alleen de besmette documenten, maar ook moties, raadsvragen, verslagen, opnames en brieven. Wie een stuk wil inzien, kan het opvragen, maar moet dan al weten welk document hij zoekt.

Het herstel is handwerk. Elk document wordt uit iBabs gehaald, gecontroleerd, zo nodig geanonimiseerd en na een tweede controle teruggezet. Van de bijna 6000 documenten binnen de afbakening waren er in september ongeveer 1400 terug. Het resterende werk is geraamd op zo’n 1500 uur en ruim 32.000 euro. Omdat er na het zomerreces geen reguliere ambtelijke capaciteit was, wil de gemeente het vooral door studenten laten doen. De grens ligt op 1 januari 2022. Brieven van derden komen pas vanaf 2025 terug, commissievergaderingen vallen er helemaal buiten. De burgemeester verwacht het herstel binnen deze afbakening rond de zomer van 2027 af te ronden.

In LOLA Politiek sprak Brecht Weerheijm (D66) respect uit voor het werk op het gemeentehuis, maar noemde de huidige situatie “een hele grote stap terug in transparantie”. Dat het controleren van nog eens zo’n 25.000 oudere stukken logistiek lastig is, begrijpt Weerheijm. De vraag blijft of de maatregel proportioneel was. Ze verwees naar een NOS-bericht over twee aangetroffen BSN-nummers, maar hoeveel persoonsgegevens er in de gecontroleerde stukken zijn gevonden, weet de raad volgens haar niet. Intussen wordt volgens Weerheijm zelfs de naam van de directeur van de VNG zwartgemaakt. “Wij hebben nog steeds gelukkig wel toegang tot alle stukken, inclusief natuurlijk de geheime stukken. Als je inwoner bent, dan is het pech.” Het college ziet informatiebeheer als eigen bevoegdheid. D66 betwist dat, omdat de raad ook zelf verantwoordelijk is voor de openbaarheid van zijn stukken, en stelde nieuwe vragen, onder meer over automatisch anonimiseren.

Michel Krieger (CDA, duo-raadslid en advocaat) vond de eerste reactie op het datalek niet overdreven. Eerst alles eraf halen en kijken waar persoonsgegevens staan, is volgens hem verstandig, al kan het herstel “wat slimmer”. Het zwartmaken van de VNG-directeur is “zeer zeker niet” nodig. Volgens Krieger vindt bijna de hele raad dat de stukken terug moeten. Zijn fractie vroeg in de commissie Algemeen Bestuur wel of de kosten in verhouding staan tot de risico’s. De VVD zou daar graag zien dat uiteindelijk ook alle oude stukken terugkomen, liefst grotendeels geautomatiseerd. Ook vroeg de burgemeester de raad om een duidelijke politieke uitspraak.

In dezelfde aflevering zette Eddy Neeleman, die van Het Raadhuis bij RTV Lansingerland naar LOLA overstapte, in De Netelige Neeleman zijn zoektocht naar de kosten van Casa Cadanza voort. Volgens hem wees de accountant van de gemeente op risico’s rond superuser-accounts waarmee stukken gewijzigd konden worden. Neeleman vraagt wie voorkomt dat oude documenten worden aangepast. Krieger erkende dat de accountant een risico beschreef, maar wees de gevolgtrekking af dat stukken ook echt zijn aangepast: “Dat er een risico is dat ik van een dak spring, betekent nog niet dat ik het doe.” Als er harde bewijzen komen, gaat de raad daar volgens hem iets mee doen. Signalen heeft hij niet.

Waarom dit telt. Veel besluiten uit 2014 tot 2022 gelden nog steeds. Wie wil nagaan waarom er ooit iets over zijn straat of wijk is besloten, moet nu eerst weten welk document hij zoekt, terwijl raadsleden alles gewoon kunnen inzien. Of de grens van 2022 blijft, is nog niet beslist. Over vier à vijf maanden volgt een raadsinformatiebrief, maar Weerheijm verwacht dat de raad er eerder over praat.

Civiele verdediging: mag de gemeente je oproepen om te helpen?

De overheid vraagt Nederlanders zich voor te bereiden op minstens 72 uur zonder stroom, water of internet. Onderzoekers van Clingendael en de Erasmus Universiteit concludeerden deze maand dat bij ernstige verstoringen voedsel voor acht dagen beschikbaar zou moeten zijn; de officiële richtlijn blijft voorlopig 72 uur. Civiele verdediging gaat verder dan een noodpakket. Het gaat om de vraag hoe de samenleving blijft draaien bij een grote ramp of oorlog: drinkwater, energie, zorg, evacuaties, communicatie. Volgens artikel 99a van de Grondwet kunnen daarvoor bij wet plichten worden opgelegd. De Oorlogswet maakt het mogelijk niet-militairen van 18 jaar en ouder op te roepen voor werk in het belang van de krijgsmacht, zonder deel te nemen aan gevechten. Artikel 160 van de Gemeentewet geeft het college uitdrukkelijk de bevoegdheid om de civiele verdediging voor te bereiden.

LOLA vroeg het college enkele weken geleden hoe Lansingerland is voorbereid. Vlak voor de opname kwam een reactie. Weerbaarheid is volgens de gemeente een landelijk vraagstuk dat volop in ontwikkeling is. De gemeente verdiept zich vooral in de kaders, werkt samen met de veiligheidsregio en andere gemeenten en gebruikt de handreiking van de VNG. Burgerparticipatie en zelfredzaamheid spelen daarbij een belangrijke rol. Een concreet plan stond niet in de reactie.

Op straat was het begrip civiele verdediging niet bij iedereen bekend. Helpen wilden de meeste mensen wel, zeker de eigen buurman. Maar zodra het om een verplichting ging, onbetaald en misschien gevaarlijk, lag dat anders. “Dat gaat mij te ver”, zei een inwoner. Een ander: “Voor jezelf is het nog tot daar aan toe, maar je kinderen.”

Aan tafel wees Krieger erop dat plichten alleen bij wet kunnen worden opgelegd; de gemeente bereidt voor, maar kan inwoners niet zelf aanwijzen. Hij pleitte ervoor niet in paniek te schieten en lokaal te beginnen: verzamelpunten met water en medicijnen voor wie het na die eerste 72 uur niet redt, georganiseerd met sportverenigingen, kerken en buurtverenigingen. Of de gemeente nu al lijsten moet bijhouden van wie welk beroep heeft, vond hij een vraag om goed over na te denken. D66 zette het onderwerp enkele maanden geleden op de agenda van de commissie Algemeen Bestuur. Weerheijm merkte daar dat raad en college nog zoeken. Dat mensen willen helpen, staat voor Weerheijm vast. Het probleem is weten wie wat kan, en hoe je die mensen bereikt als stroom en telefoon uitvallen.

Waarom dit telt. Het klinkt als een landelijk onderwerp, maar de voorbereiding ligt volgens de wet bij het college. De gemeente verdiept zich nu vooral in landelijke kaders en werkt samen met de veiligheidsregio en andere gemeenten. Een paar vragen zijn wel lokaal te beantwoorden: waar komen de verzamelpunten, wie weet welke inwoners wat kunnen, en hoe communiceer je als alles uitvalt? En als de gemeente gegevens over vaardigheden van inwoners gaat vastleggen, is de vraag na dit jaar extra scherp hoe ze die beschermt.

Motie over RTV Lansingerland: wat kan wel en wat niet?

Lansingerland en Zoetermeer krijgen vanaf 2028 naar verwachting samen één lokale omroep. Het Rijk wil de ruim tweehonderd lokale omroepen samenvoegen tot hooguit tachtig streekomroepen. Die moeten professioneler worden en krijgen hun geld dan van het Rijk, niet meer van de gemeente. Het Commissariaat voor de Media wijst per streek één omroep aan, na advies van de gemeenteraden en de NLPO, de koepel van lokale omroepen. RTV Lansingerland werkt daarvoor al samen met ZFM Zoetermeer.

Die samenwerking loopt stroef. Het college heeft de subsidie aan RTV Lansingerland over 2026 opgeschort. Volgens Bureau de Boer is de eigen televisieproductie stilgelegd, ligt de radio grotendeels stil en wordt het tv-signaal volgens betrokkenen vanuit Zoetermeer aangestuurd. Raadslid Leon Erwich (Leefbaar 3B) zei in de raad dat de sloten van de studio zijn vervangen en dat alle apparatuur is weggehaald.

Donderdagavond 24 september nam de raad een motie aan van VVD, CDA, Leefbaar 3B en WIJ Lansingerland, volgens het AD met 31 stemmen voor en geen tegen. De motie vraagt het college binnen de juridische mogelijkheden financiële druk te houden en geen subsidie over te maken zolang de lokale nieuwsvoorziening niet aantoonbaar is hersteld. Ook moet het college het Commissariaat vragen of Lansingerland bij een andere streek kan aansluiten.

Het eerste verzoek lijkt deels uitvoerbaar. Burgemeester Rik van der Linden zei dat het college volgende week over het restant van de subsidie voor 2026 moet beslissen, en dat die keus “alles of niets” is: uitkeren of stoppen. Gedeeltelijk uitbetalen past volgens hem niet in de voorwaarden, en de opschorting verlengen kan niet. Stoppen kan dus, maar een open einde lijkt er niet in te zitten. Wel kan het college voorwaarden voor 2027 verbinden aan een eventuele uitbetaling. Toen Marloes Draak (VVD) vroeg of dat kon, zei de burgemeester: “Dat kan. Dat nemen we mee in onze overweging.” Van der Linden wil het nieuwe omroepbestuur een kans geven; het AD las daarin dat hij de subsidie lijkt te willen hervatten. Op 24 september lag er nog geen besluit.

Tot 2028 moet de gemeente volgens de Mediawet zorgen voor de bekostiging van de lokale omroep. Hoe die plicht zich verhoudt tot het stopzetten van de subsidie, kwam in het debat niet aan de orde.

Het tweede verzoek lijkt nog lastiger. Op de informatieavond van 23 september zeiden VNG en NLPO dat de indeling in streken vastligt, volgens de NLPO waarschijnlijk tien jaar. Ook Van der Linden zei dat de regio’s “in principe” tien jaar vastliggen. Manon van Splunter (PRO Lansingerland) stemde voor, maar zei ook: “De nieuwe streekomroep komt er, we kunnen helemaal niet terug.”

Wat wel kan: het Commissariaat om onderzoek vragen. Dat zegde de burgemeester toe. Arjen Hofman (ChristenUnie) vond de oproep over een andere streek eerst te sturend, maar steunde een open vraag aan het Commissariaat. De uitkomst is onzeker. Volgens de NLPO gaan gemeente en NLPO niet over de samenwerking tussen de omroepen, en trekt het Commissariaat een aanwijzing zelden in. Naomi Coenraad (D66) steunde de motie, maar vroeg om afstand tussen politiek en pers.

Wie vanaf 2028 de streekomroep maakt, ligt open. De aanwijzingsprocedure staat van 15 november tot en met 31 december 2026 open, ook voor nieuwe partijen. In 2027 adviseert de raad over de kandidaten, onder meer over de vraag of hun programmaraad representatief is voor de inwoners. En de gemeente mag vrijwillig extra betalen. Volgens de VNG geldt dat geld dan voor de hele streek en zonder voorwaarden. De NLPO riep de raad op dat serieus te overwegen.

Waarom dit telt. Voor inwoners draait het om één vraag: komt er de komende tijd nog nieuws uit Lansingerland? Deze week valt het besluit over het geld voor de rest van 2026, en daaraan kunnen voorwaarden voor 2027 hangen. De indeling in streken ligt volgens VNG en NLPO voor jaren vast. Daarna tellen vooral het advies over de kandidaten in 2027 en de keuze om wel of geen extra geld te geven.

Provincie dreigt statushouders zelf te huisvesten, op kosten van de gemeente

Gedeputeerde Staten van Zuid-Holland hebben formeel besloten tot indeplaatsstelling. Concreet: de provincie mag de huisvesting van statushouders in Lansingerland overnemen als de gemeente het zelf niet rondkrijgt. Lansingerland heeft tot 1 juli 2027 de tijd om een achterstand van 126 personen weg te werken.

Lansingerland loopt al sinds juli 2023 achter. Op 1 juli 2025 stond de teller op 146, begin dit jaar op 102. In de eerste helft van 2026 moest de gemeente 55 mensen huisvesten; het werden er 31. De provincie erkent dat Lansingerland extra moeite doet, maar vindt het huisvestingsplan onvoldoende concreet en tijdgebonden. Woningdelen, hospitaverhuur en flexwoningen, vorig jaar aangekondigd, leverden volgens de provincie te weinig op.

Bij 126 blijft het bovendien niet. Ook de reguliere opdracht voor de tweede helft van 2026 en de eerste helft van 2027 moet worden gehaald. Haalt Lansingerland de opgave niet vóór 1 juli 2027, dan kan de volgende trede van de interventieladder volgen: de provincie grijpt zelf in en kan alle kosten, van personeel tot juridische bijstand, bij de gemeente in rekening brengen. In januari praten gemeente en provincie opnieuw.

Op sociale media leidt het besluit tot felle reacties, onder meer over de krappe woningmarkt. Maar het huisvesten van statushouders is een wettelijke plicht, geen keuze van de gemeente.

Waarom dit telt. De deadline valt vrijwel samen met de geplande oplevering van de opvang in de Noordpolder, waar plek komt voor maximaal 30 statushouders uit Lansingerland. Die locatie is te klein om de achterstand op te lossen en komt pas rond de deadline beschikbaar. De gemeente heeft negen maanden om te laten zien dat haar plannen echte woningen opleveren. Lukt dat niet, dan betaalt Lansingerland voor een aanpak die de provincie bepaalt.

Een inclusieagenda voor toegankelijkheid, en voor de rest een belofte

Vorige editie schreven we dat het college van de vier aanbevelingen van de Rekenkamer over toegankelijkheid er één echt overnam en er twee afwees, en dat veel fracties dichter bij de Rekenkamer zaten. Op donderdagavond 24 september besliste de raad, en toen ging het vooral over één zin.

Het amendement van Leefbaar 3B, met onder meer de VVD als mede-indiener, wilde de quickscan uit 2023 laten uitwerken tot een Lokale Inclusie Agenda (LIA), gericht op toegankelijkheid. Maar het noemde ook LHBTIQA+, sociale veiligheid en antidiscriminatie. WIJ Lansingerland vroeg of die thema’s er nu wel of niet in thuishoorden, en het CDA wees erop dat de tekst op twee manieren te lezen was. Na een schorsing lag er een scherpere formulering: de LIA wordt afgebakend tot toegankelijkheid vanuit het VN-verdrag handicap, de andere inclusiethema’s houden herkenbaar aandacht buiten de LIA. Volgens PRO Lansingerland werd het amendement vervolgens raadsbreed ingediend. Daarna nam de raad het raadsbesluit aan.

Burgemeester Rik van der Linden zegde een plan van aanpak toe binnen acht weken. Voor de uitwerking daarna is volgens hem nu geen capaciteit; die vraagt extra inzet en budget. PRO Lansingerland kondigde een eigen initiatiefnota over regenboogbeleid aan.

Waarom dit telt. De raad koos voor een smalle, toetsbare agenda. Dat maakt de LIA afrekenbaar, maar wat “herkenbaar aandacht buiten de LIA” concreet betekent, is nog niet ingevuld. De burgemeester zei zelf dat aandacht besteden niet meteen eigen beleid betekent, en erkende dat er nog een klein verschil in lezing kon bestaan. Twee dingen om te volgen: het plan van aanpak dat binnen acht weken moet komen, en of er bij de begroting geld tegenover de uitvoering komt te staan.

N209 dicht: maatregelen tegen sluipverkeer kwamen pas onderweg

Door werkzaamheden ging de N209 drie weken dicht. De officiële omleiding liep via de N471 en de N470, maar veel automobilisten die de omgeving kennen, reden dwars door Bleiswijk, onder meer over de Edisonlaan en de IJsvogellaan. Machiel Crielaard (Leefbaar 3B) kaartte dat in september aan in de commissie Ruimte. Volgens hem reden ook vrachtwagens door de kern, en hij vroeg aandacht voor de veiligheid rond de basisscholen De Wiekslag en De Oosthoek.

Wethouder Johan Philippens noemde toen drie maatregelen die de gemeente met de provincie wilde bespreken: het hek op de Overbuurtseweg verder openzetten, navigatiesystemen laten aanpassen zodat straten als de IJsvogellaan niet meer als doorgaande route worden aangeboden, en politie en boa’s extra laten letten op onveilige situaties rond schooltijden.

In het vragenhalfuur van donderdagavond 24 september vroeg Crielaard wat daarvan terecht was gekomen. Wethouder Jan Dirk van der Borg (CDA) antwoordde dat alle drie de maatregelen waren genomen. Volgens hem verspreidde het verkeer zich daardoor beter, al was het effect van extra handhaving lastig vast te stellen. Het college verwachtte voor de laatste dagen van de afsluiting geen extra maatregelen nodig te hebben, maar bleef de situatie volgen. Crielaard noemde het antwoord helder en vroeg om bij volgende werkzaamheden opnieuw actief te kijken naar maatregelen die werken.

Die volgende werkzaamheden komen er. Aanpassingen aan kruisingen en oversteekplaatsen hebben een eigen planning en konden volgens Philippens niet worden gecombineerd met deze afsluiting.

Waarom dit telt. De extra maatregelen kwamen er pas toen de weg al dicht was en inwoners en raad aan de bel hadden getrokken. Ze hebben bovendien een keerzijde: een ruimer open hek op de Overbuurtseweg kan gevolgen hebben voor de mensen die daar wonen, waar Philippens zelf op wees. Bij de volgende afsluiting is de vraag dus of de gemeente en de provincie zo’n pakket vóór de eerste ochtendspits klaar hebben staan.

Verder in de raad en de gemeente

Zonder debat gaf de raad op 24 september positief bindend advies over de acht woningen aan de Noordeindseweg 426a in Berkel en Rodenrijs, waarover we eerder schreven. Voor de volgende bouwfase hoeft de raad niet opnieuw te adviseren, zolang die binnen deze kaders blijft. Op de nieuwe Centrumregeling Archeologische Monumentenzorg Delft en omstreken dient de raad geen zienswijze in; het college mag de regeling vaststellen als het concept ongewijzigd blijft.

In de commissie Algemeen Bestuur stelde de VVD voor om bij gemeenteraadsverkiezingen maximaal honderd sandwichborden per partij zonder vergunning toe te staan. De ChristenUnie vindt dertig genoeg, met regie door de gemeente. PRO Lansingerland en WIJ Lansingerland vroegen waarom partijen geen leges zouden betalen. Volgens de burgemeester kan het college de regels vastleggen in beleidsregels; een wijziging van de APV is waarschijnlijk niet nodig.

Per 1 oktober volgt voormalig raadslid Paul Lieverse Marijke Bovens op als voorzitter van de Adviesraad Sociaal Domein. Hij wil dat adviezen niet alleen worden gelezen, maar ook gebruikt.

Waarom dit telt. Bij de sandwichborden bepalen raadsleden mee over de regels voor hun eigen campagnes. Dan is het extra belangrijk dat die regels ook gelden voor nieuwe partijen die niet aan tafel zaten. Komen ze in beleidsregels van het college in plaats van in de APV, dan stemt de raad er zelf niet meer over.

LOLA Journaal clip: Scouting Berkel viert 80 jaar

Een los item van LOLA Journaal. Scouting Berkel, officieel Scouting Olave St. Clair, bestaat 80 jaar. Voor deze clip gingen we langs bij het jubileumkamp en spraken we met voorzitter Matthijs en met Luc, die al jaren leiding geeft. Wat in 1946 begon vanuit de katholieke kerk, is nu een vereniging voor kinderen van 5 tot 18 jaar. Buiten zijn, samenwerken en groeien in verantwoordelijkheid staan centraal, ook voor kinderen die het moeilijker vinden om contact te maken. Het jubileumjaar eindigt met een Scoutfest op zaterdag 17 oktober aan de A.H. Verweijweg in Berkel en Rodenrijs, met happy hardcore en meer dan 150 oud-leiders. De vereniging zoekt nieuwe leiding.

Waarom dit telt. Scouting Berkel draait op vrijwilligers en een lage contributie. Dat model staat of valt met mensen die er hun vrije tijd in steken. Zonder nieuwe leiding komt het onder druk.

Wat LOLA blijft volgen

Het besluit van het college over het restant van de subsidie aan RTV Lansingerland, dat deze week zou moeten vallen. Het plan van aanpak voor de inclusieagenda, binnen acht weken toegezegd. Het overleg tussen gemeente en provincie over statushouders in januari. En het antwoord van het college op de nieuwe vragen van D66 over het raadsarchief.

Op onze site ligt de newsfeed nog stil. We werken eraan, en we komen binnenkort sterk terug. LOLA Politiek is volgende maand terug met een nieuwe aflevering.

Gezocht: presentator voor LOLA Aan Tafel. Van oktober tot en met juni maken we elke maand LOLA Aan Tafel, onze algemene talkshow. Vind je het leuk om die te helpen maken, of zelfs te presenteren? Meld je aan via lola-media.online .

Deze briefing wordt gemaakt door Molten en Joost Smits binnen de bredere redactie van LOLA. Publicatie en verzending krijgen menselijke eindredactie. Bij onderzoek en productie gebruiken we ook AI; ondanks controles kunnen er fouten in staan.

Abonneren op de briefing

Nieuwe edities per e-mail ontvangen? Abonneer je op LOLA’s Lansingerland Briefing .

Bronnen

De links leiden naar de openbare stukken waarop dit artikel is gebaseerd.