Lansingerland wil isoleren zonder eigen ecologisch onderzoek mogelijk maken

Wie in Lansingerland een spouwmuur wil isoleren, moet nu eerst laten onderzoeken of er vleermuizen in de woning zitten. Dat kan tijd en extra geld kosten. De gemeente heeft een plan bij de provincie ingediend waardoor inwoners straks geen eigen ecologisch onderzoek meer hoeven te laten uitvoeren. De vergunning die daarvoor nodig is, is nog niet verleend.

De provincie Zuid-Holland ontving de aanvraag op 28 mei 2026. Het gaat om een vergunning voor heel Lansingerland, gebaseerd op een zogenoemd soortenmanagementplan. Daarin staat waar beschermde dieren leven en welke maatregelen per gebied nodig zijn bij isolatie, verbouwing, sloop en nieuwbouw.

De gemeente verwacht de vergunning vóór 2027. Tot die tijd verandert er niets aan de huidige regels. Bij spouwmuurisolatie blijft een eDNA-test nodig en bij sommige werkzaamheden kan aanvullend ecologisch onderzoek of een aparte vergunning vereist zijn.

Een vleermuis in de spouw verandert de verbouwing

Spouwmuren, kieren en ruimtes onder dakpannen zijn niet alleen onderdelen van een huis. Vleermuizen gebruiken ze als verblijfplaats; huismussen en gierzwaluwen kunnen er nestelen. Wie zo’n ruimte afsluit of vult, kan dieren opsluiten of hun vaste verblijfplaats vernielen. Daarmee kunnen regels voor flora- en fauna-activiteiten onder de Omgevingswet worden overtreden; afhankelijk van de werkzaamheden kan een vergunning nodig zijn.

Voor inwoners wordt die bescherming nu per woning geregeld. De gemeente schrijft voor dat bij spouwmuurisolatie eerst een eDNA-test wordt uitgevoerd via het isolatiebedrijf. Met zo’n test wordt gezocht naar sporen van vleermuizen. De kosten vallen volgens de gemeentelijke informatie niet onder de Lansingerlandse isolatiesubsidie.

Als de test geen sporen oplevert, kan de spouwmuur worden geïsoleerd. Worden wel sporen gevonden, dan mag het werk volgens de gemeente pas verder zodra Lansingerland de gebiedsvergunning van de provincie heeft. Ook voor isolatie van een schuin dak aan de buitenzijde geldt voorlopig dat vooraf ecologisch onderzoek en een provinciale omgevingsvergunning voor een flora- en fauna-activiteit vereist zijn.

Daar schuurt het energiebeleid met de soortenbescherming. De gemeente subsidieert isolatie om woningen zuiniger te maken, maar dezelfde werkzaamheden kunnen dieren treffen die juist wettelijk beschermd zijn. Het soortenmanagementplan moet voorkomen dat iedere bewoner die afweging opnieuw en op eigen kosten moet laten onderzoeken.

Eén onderzoek voor heel Lansingerland

Voor het plan liet de gemeente gebiedsbreed onderzoek uitvoeren. Ecologisch adviesbureau Ecoresult meldde in juni 2024 dat het de huismuspopulatie in Lansingerland in kaart bracht. Het bureau wilde met het gebiedsbrede plan ook gierzwaluwen en vleermuizen beschermen.

De aanpak verschuift de bescherming van één nest of verblijfplaats naar de populatie in een groter gebied. Het plan bevat niet alleen onderzoeksgegevens, maar ook maatregelen om verblijfplaatsen te behouden of te vervangen en afspraken over monitoring. De provincie beoordeelt of daarmee de beschermde soorten op lange termijn voldoende worden beschermd.

Als de vergunning wordt verleend, kunnen inwoners volgens de gemeente via de gemeentelijke website hun geplande werkzaamheden melden. Zij krijgen dan automatisch de maatregelen toegestuurd waaraan het isolatiebedrijf of de aannemer op die locatie moet voldoen. Een eigen ecologisch onderzoek is dan niet meer nodig.

Dat betekent niet dat natuurvriendelijk isoleren verdwijnt. Werkzaamheden kunnen nog steeds aan perioden worden gebonden waarin dieren niet broeden, jongen verzorgen of overwinteren. Een woning kan vooraf natuurvrij moeten worden gemaakt, zodat dieren wel naar buiten maar niet terug naar binnen kunnen. Ook kunnen vervangende nest- of verblijfplaatsen nodig zijn. Binnen de uiteindelijk goedgekeurde reikwijdte vervangt de gebiedsvergunning vooral het afzonderlijke onderzoek en de losse vergunningsaanvraag; niet de bescherming zelf.

Ook van belang voor bouw en renovatie

Het plan is breder dan de spouwmuur van een particuliere woning. De gemeente noemt bouwen, verbouwen en verduurzamen. Volgens de Omgevingsdienst Haaglanden kan een soortenmanagementplan ook worden gebruikt bij renovatie, sloop, nieuwbouw en grotere gebiedsontwikkelingen, voor zover die werkzaamheden in het plan en de vergunning zijn opgenomen.

Dat kan tijd schelen voor woningcorporaties, aannemers en projectontwikkelaars. Ecoresult stelde in 2024 dat een projectspecifiek ecologisch traject ongeveer tweeënhalf jaar kan duren en dat een gebiedsgerichte aanpak daarvan anderhalf tot twee jaar kan besparen. Dat is een inschatting van het adviesbureau; hoeveel tijd de Lansingerlandse vergunning in de praktijk bespaart, staat nog niet vast.

Ook de precieze lokale voorwaarden zijn nog niet openbaar gemaakt. De provinciale bekendmaking meldt alleen dat de aanvraag is ontvangen en wordt beoordeeld. Er is nog geen ontwerpbesluit en er is geen vergunning verleend. Zodra de provincie een ontwerpbesluit neemt, worden de stukken ter inzage gelegd.

Eerst nog testen, later melden

Voor een inwoner met concrete isolatieplannen zijn er daardoor twee situaties. Zolang de vergunning ontbreekt, gelden de huidige onderzoekseisen. De gemeente vraagt bij een subsidieaanvraag voor spouwmuurisolatie om een offerte waarop de eDNA-test apart staat vermeld. Wie nu aan de slag wil, kan dus niet vooruitlopen op de aanvraag bij de provincie.

Na verlening moet de route eenvoudiger worden: geen eigen ecologisch onderzoek, maar een melding bij de gemeente en maatregelen die passen bij de woning en de geplande werkzaamheden. Of iedere soort verbouwing meteen onder de vergunning valt, blijkt pas uit de goedgekeurde stukken.

De eerstvolgende controleerbare stap is het ontwerpbesluit van de provincie. Tot die tijd is de aanvraag vooral een belofte van minder onderzoek per woning, met één harde kanttekening: voor isolatieplannen van vandaag gelden nog de regels van vandaag.